Değerli Velilerimiz,
Okul öncesi dönem, sosyal becerilerin geliştiği bir basamak olduğu kadar “akran zorbalığı” kavramıyla da ilk kez tanıştığımız bir dönem olabiliyor. Zorbalık; güçlü olanın savunmasız olana yönelik sergilediği, tekrarlayan ve kasıtlı saldırgan davranışlardır. Bu; alay etme, dışlama, tehdit, fiziksel şiddet veya eşyalara zarar verme şeklinde görülebilir.
Peki, bu döngüyü nasıl kırabiliriz? Zorbalığı sadece mağduru koruyarak değil, asıl “zorbalık davranışı sergileyen” çocuğu anlayıp dönüştürerek çözebiliriz.
Zorbalık Davranışını Nasıl Önleriz?
Eğer bir çocuk akranlarına karşı zorbalık eğilimi gösteriyorsa, odaklanmamız gereken temel alanlar şunlardır:
- Rol Modelleri İncelemek: Çocuk çevresinde zorbalığa şahit oluyor mu? Aile içinde, arkadaş grubunda veya abi/abla ilişkisinde baskıcı, yargılayıcı ve saldırgan bir dil varsa çocuk bunu doğal bir iletişim biçimi sanır. Bu döngüyü kırmak için önce olumsuz rol modelleri hayatından çıkarmak gerekir.
- Sanal Dünyayı Denetlemek: Mafya temalı diziler, kahramanlık adı altında şiddeti öven yapımlar veya savaş/saldırganlık içeren oyunlar çocukta zorbalığı içselleştirir. Bu tür içeriklerle bağı mutlaka kesilmelidir.
- Net Sınırlar Çizmek: Her dediği yapılan, sürekli pohpohlanan ve “dur” denmeyen çocuklar sosyal sınırları tanımakta zorlanabilir. 0-4 yaş arası sınırlar fiziksel yönlendirmeyle konurken 4 yaş itibarıyla mahrumiyet yöntemi devreye girmelidir. Sevdiği bir şeyden (ekran, abur cubur, gezme) mahrum kalmalıdır. “Bu davranışı sergilediğinde, bugün ekran izleyemezsin” diyerek kararlı bir duruş sergilenmelidir.
- Yetersizlik Duygusunu Onarmak: Zorbalığı ya “çok güçlü” ya da “kendini çok yetersiz” hisseden çocuklar yapar. Çocuğunuz evde çok mu eleştiriliyor? Mükemmeliyetçi ve müdahaleci bir tutuma mı maruz kalıyor? Takdir edilmeyen, sürekli ezilen çocuk, gücü dışarıda başkalarını ezerek bulmaya çalışabilir.
Mağdur Taraf: Özgüveni Nasıl İnşa Ederiz?
Zorbalığa maruz kalan çocuklarda genellikle düşük özgüven ve bağımlı bir yapı gözlemlenir. Çocuğunuzun “dış dünyada” hayatta kalabilmesi için şu adımlar kritiktir:
- Hizmet Etmeyi Bırakın: Kendi yemeğini yiyen, ayakkabısını giyen, yatağında tek başına yatabilen çocuk “ben yapabiliyorum” mesajını alır. Bağımsızlık, özgüvenin ilk adımıdır.
- Aşırı Korumacı Tutumdan Kaçının: İçinizdeki kaygıya rağmen çocuğun risk almasına izin verin. “Ağaca çıkma düşersin, karşıya geçme araba çarpar” demek yerine; “Hadi çık, ben buradayım” diyerek ona alan açın. Bırakın biraz hayatın tozunu yutsun; düşüp kalkarak güçlenecektir.
- Somut Takdiri Artırın: “Dünyanın en iyi çocuğusun” gibi soyut övgüler yerine, emeğe dayalı takdirlerde bulunun. “Oyuncağını toplaman işimi çok kolaylaştırdı” veya “Bu resmi yaparken çok sabrettin” gibi somut işleri vurgulayın.
Hedefimiz sadece uslu çocuklar değil; zorluklarla baş edebilen, sınırlarını bilen ve başkalarının sınırlarına saygı duyan bireyler yetiştirmektir.
Sevgiyle,
Özel Has Bahçe Anaokulu
Klinik Psikolog Elif Seza ATICI